Bildiri: Matematikte Kavram Yanılgıları, Hatalar ve Öğrenme Zorluklarına İlişkin Lisansüstü Tezlerin Sistematik Derlemesi

Özet

Bu çalışmanın amacı, matematik öğretim programındaki temel öğrenme alanlarında öğrencilerin karşılaştığı kavram yanılgıları, hatalar ve öğrenme zorluklarını çözüm önerileriyle birlikte sistematik olarak derlemektir. Türkiye’de matematiksel kavram yanılgıları, hatalar ve zorluklar üzerine yürütülen çalışmalar 2000’li yıllardan itibaren belirgin biçimde artmıştır. Ancak bu üç kavramı birlikte alan derleme sayısı sınırlıdır. Önerilen çözümleri pedagojik bir çerçevede sınıflandıran çalışmalar da azdır. Bu araştırma, söz konusu boşluğa katkı sunmayı amaçlamaktadır. Matematik öğretmenlerinin pedagojik içerik bilgisini güçlendirecek bütüncül bir başvuru kaynağı oluşturmak çalışmanın temel hedefidir. Çalışma kapsamında Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi resmî sitesinde 2021-2026 yıllarında erişilebilen 54 adet lisansüstü tez incelenmiştir. Lisansüstü tezler üniversite, dil, yıl, tür gibi künyesel özellikleri, katılımcı grubu, katılımcı büyüklüğü, yöntem, desen, veri toplama araçları, veri analizi teknikleri gibi metodolojik özellikleri ve ele alınan öğrenme alanları, konular ve amaçların öğrenme alanlarına göre dağılımı kapsamında sınıflandırılmıştır. Araştırma kapsamında ele alınan 54 farklı kavram yanılgısı içerisinden, hem literatürde en sık rapor edilen hem de 2018 matematik öğretim programındaki kazanımlarla doğrudan örtüşen yanılgılardan 9 tez seçilmiştir. Çalışmanın bulguları, öğrencilerin matematiği anlamlandırmak yerine çoğunlukla işlemsel ve formül odaklı bir yöntemle, yani “kurallar bütünü” olarak öğrenmeye çalıştıklarını ortaya koymaktadır. Bu durum, özellikle soyut matematiksel ifadelerin günlük yaşamla ilişkilendirilememesi, geometrik bağıntıların kavramsal düzeyde birbirine karıştırılması ve sayı kümeleri arasındaki geçişlerin mantıksal bir düzleme oturtulamaması gibi yapısal sorunları beraberinde getirmektedir. Ayrıca, teknolojik araçların kullanımında muhakeme yeteneğinin geri plana atılması ve sembolik dilin yanlış anlamlandırılması öğrenme sürecini zorlaştıran diğer temel unsurlardır. Sonuç olarak, literatürdeki müdahale çalışmaları yapılandırmacı yaklaşımla tasarlanan ortamların bu yanılgıları azaltmada etkili olduğunu ortaya koymaktadır.

Yağmur AYCAN, Fatma Nur ARI, Gizem KARASU, Dr. Öğr. Üyesi Atilla ÖZDEMİR