Bildiri: Kapsayıcı Eğitim ve Adalet Bağlamında Matematik Öğretmeni Yeterlilikleri: Bibliyometrik Bir Analiz (2003-2025)

Özet

Bu çalışmanın amacı, matematik öğretmeni yeterliliği literatürünün kapsayıcı eğitim ve adalet eksenindeki durumunu, temel eğilimlerini ve entelektüel iş birliği ağlarını bibliyometrik analiz yöntemiyle derinlemesine incelemektir. Araştırma, 2003-2025 yılları arasını kapsayan süreçte, Web of Science veri tabanı üzerinde kapsayıcı eğitim, eğitsel adalet, matematik eğitimi ve öğretmen yeterlilikleri temalarını birleştiren kapsamlı bir sorgu stratejisi ile elde edilen veriler üzerinden yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde PRISMA akış diyagramı rehberliğinde dahil etme ve çıkarma kriterleri titizlikle uygulanmış; nihai olarak 126 bilimsel araştırma analize dahil edilmiştir. VOSviewer 1.6.20 ve R (bibliometrix) yazılımları kullanılarak, kavramsal ağlar, yayın ve atıf trendleri, bibliyometrik eşleşme ile yazar, dergi ve ülke odakları detaylı olarak analiz edilmiştir. Bulgular, 2003 yılından itibaren yayın sayılarında ivmeli bir artış olduğunu ve son yıllarda adalet temelli pedagojik yeterliliklerin literatürde merkezi bir konuma yükseldiğini göstermektedir. Ancak bu bulgular, yöntemsel bazı sınırlılıklar dahilinde yorumlanmalıdır. Araştırma veri seti Web of Science indeksiyle sınırlandırılmıştır. Meta-verileri İngilizce dilinde sunulmayan veya dijital erişimi bulunmayan yerel literatürdeki çalışmalar, analizde kullanılan yazılımların teknik standartları ve dil işleme kapasiteleri doğrultusunda kapsam dışı tutulmuştur. Ayrıca, raporlanan atıf sayıları platform bazlı farklılıklar gösterebilmektedir. Özellikle Google Scholar gibi platformların sunduğu daha geniş atıf havuzu ile WoS indeksli veriler arasındaki sayısal uyumsuzluk, bulguların garantilenmiş minimum atıf düzeyi olarak değerlendirilmesini gerektirmektedir. Çalışmanın sonuçları, matematik öğretmenlerinin mesleki gelişimleri çerçevesinde literatürdeki boşlukları netleştirerek, özellikle dezavantajlı grupların nitelikli matematik eğitimine erişiminde adalet odaklı yeterliliklerin hayati rolünü vurgulamaktadır. Bu kapsamda, öğretmen eğitimi politikalarında kapsayıcılığı ve sosyal adaleti merkeze alan yenilikçi stratejilerin geliştirilmesi önerilmektedir.

Gözde Hanım UYSAL, Dr. Öğr. Üyesi Atilla ÖZDEMİR