Bildiri: İlkokul 3 ve 4. Sınıf Hikâye Kitaplarında Yer Alan Bilimsel Kavram ve Becerilerin Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Kapsamında İncelenmesi: İçerik Analizi Çalışması

Özet

Bu araştırmada, ilkokul üçüncü ve dördüncü sınıf düzeyine yönelik hikâye kitaplarında yer alan bilimsel kavram ve becerilerin belirlenmesi ve bu unsurların Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ile uyumluluğunun incelenmesi amaçlanmıştır. İlkokul döneminde hikâye kitapları, bilimsel kavramların yapılandırılmasında önemli bir araç olup, kavramların somut ve günlük yaşamla ilişkilendirilerek sunulması; öğrencilerin bilişsel, duyuşsal ve davranışsal alanlardaki kazanımlarının gelişimine katkı sağlamaktadır.
Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında içerik analizi yöntemiyle yürütülmüştür. Bu doğrultuda çocuk hikâye kitapları; görsel içerik özellikleri, bilimsel içerik boyutları, Maarif Modeli öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri açısından incelenmiş; verilerden kod, kategori ve temalar oluşturulmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu, farklı yayınevlerine ait ve farklı basım yıllarında yayımlanmış, üçüncü ve dördüncü sınıf düzeyine yönelik toplam 30 resimli hikâye kitabı oluşturmaktadır. Bu kapsamda dört farklı yayınevinden 15 üçüncü sınıf ve 15 dördüncü sınıf düzeyinde kitap analiz edilmiştir.
Araştırma bulgularına göre, incelenen hikâye kitaplarında görsel ögeler ile metinsel içerik arasında büyük ölçüde bütünlük olduğu belirlenmiştir. Dördüncü sınıf düzeyindeki kitaplarda fen bilimleri kavramlarının daha çok doğrudan ve açık bir biçimde sunulduğu; üçüncü sınıf düzeyindeki kitaplarda ise kavramların daha çok değer temelli ve örtük anlatım yoluyla, sezdirme yaklaşımıyla verildiği tespit edilmiştir. Ayrıca, dördüncü sınıf düzeyindeki kitaplarda “Canlılar Dünyasına Yolculuk” ve “Toprağı Tanıyorum, Tarımı Keşfediyorum” ünitelerine yönelik içeriklerin yer aldığı; benzer şekilde, dördüncü sınıf öğretim programında bulunan “Dünyamızı Keşfedelim” ve “Işığın Peşinde” ünitelerine ilişkin içeriklerin üçüncü sınıf düzeyindeki hikâye kitaplarında da işlendiği belirlenmiştir. Elde edilen bu sonuçlar, hikâye kitaplarının sınıf düzeyleri ve ünite içerikleri açısından sarmal bir yapı sergilediğini ve bilimsel kavramların kademeli olarak derinleştirildiğini göstermektedir. Bu yönüyle hikâye kitaplarının, fen bilimleri öğretim programını destekleyici ve tamamlayıcı bir öğrenme aracı olarak işlev gördüğü sonucuna ulaşılmıştır.

Büşra Merve TOSUN, Ömer SAP, Arş. Gör. Dr. Zuhal BAŞPINAR