Bildiri: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Matematik Dersi Öğretim Programı Üzerine Hazırlanan Lisansüstü Tezlerin Sistematik Analizi

Özet

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında 2024 yılında yayımlanan Ortaokul Matematik Dersi Öğretim Programı, ezberci eğitim anlayışından uzaklaşarak beceri, erdem ve bütüncül bir yaklaşımı hedeflemektedir. Program, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında 5. ve 6. sınıflardan başlayarak kademeli biçimde uygulamaya konulmuş olup 2025-2026 itibarıyla 1., 2., 5., 6., 9. ve 10. sınıfları kapsamaktadır. Yeni programla birlikte lisansüstü düzeyde akademik çalışmalarda belirgin bir artış gözlemlenmekle birlikte bu çalışmaların tematik, metodolojik ve yapısal örüntülerine ilişkin kapsamlı bir değerlendirmenin literatürde henüz sınırlı kaldığı görülmektedir. Öğretim programının öğrenci merkezli ve beceri temelli yapısının uygulama sürecindeki yansımaları, öğretmenlerin programa yönelik uyum süreçleri ve program etkinliğinin artırılmasına dair çözüm önerileri ise alan yazında derinlemesine ele alınmayı bekleyen konular arasında değerlendirilebilir. Bu gereksinimden hareketle çalışma, Ortaokul Matematik Dersi Öğretim Programı (2024) kapsamında hazırlanan lisansüstü tezleri sistematik biçimde inceleyerek alandaki tematik, metodolojik ve yapısal eğilimleri ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı benimsenerek sistematik analiz yöntemiyle tasarlanmış ve yürütülmüştür. Sistematik analiz, belirli bir konudaki yazılı materyallerin, önceden tanımlanmış dahil etme ve dışlama ölçütleri çerçevesinde nesnel ve sistemli biçimde incelenerek anlamlı temalar, örüntüler ve kategoriler oluşturulmasını sağlayan bir araştırma yöntemi olarak tanımlanmaktadır. Bu yöntemin tercih edilmesinin temel nedeni, Ortaokul Matematik Dersi Öğretim Programı (2024) ile ilgili lisansüstü tezlerin sistematik biçimde incelenmesidir. Böylece bu konudaki araştırma eğilimlerini ve yapısal örüntüleri kanıta dayalı bir şekilde ortaya koyulması hedeflenmektedir. Araştırmanın veri kaynağını, YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında belirlenen dahil etme ve dışlama ölçütleri doğrultusunda taranan, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) Ortaokul Matematik Dersi Öğretim Programı çerçevesinde ortaokul matematik eğitimini konu alan 15 lisansüstü tez (2024-2026) oluşturmaktadır. İlgili çalışma kapsamında; yüksek lisans düzeyinde 14, doktora düzeyinde ise 1 adet tez bulunmaktadır. Elde edilen veriler, tematik, metodolojik ve yapısal kriterler çerçevesinde içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir.
Araştırma bulguları, incelenen lisansüstü tezlerin büyük bölümünün 5. sınıf düzeyine ve öğretmen görüşlerine odaklandığını ortaya koymaktadır. Metodolojik açıdan nitel araştırma yöntemlerinin baskın olduğu (11), karma (1) ve deneysel çalışmaların (3) ise oldukça sınırlı kaldığı görülmektedir. Bunun yanı sıra değerler eğitiminin matematik öğretimiyle ilişkilendirilmesine yönelik uygulama temelli çalışmaların henüz yeterince gelişmediği dikkat çekmektedir. Bu sonuçlar, Ortaokul Matematik Dersi Öğretim Programı (2024) üzerine yürütülen akademik çalışmaların ağırlıklı olarak betimleyici bir nitelik taşıdığına ve programın matematik eğitimine yönelik uzun vadeli etkilerini ele alan ileri düzey analizlere olan ihtiyacın sürdüğüne işaret etmektedir. Araştırmanın, yalnızca YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanıyla sınırlı tutulması, incelenen tez sayısının 15 ile kısıtlı kalması ve programın henüz iki yıllık bir uygulama sürecinde bulunması, elde edilen bulguların genellenebilirliği açısından göz önünde bulundurulması gereken sınırlılıklar arasında değerlendirilebilir. Bu doğrultuda gelecek çalışmaların kapsam ve veri tabanı çeşitliliğini artırması, karma ve deneysel yöntemlere yer vermesi ve programın kademeli uygulama süreci tamamlandıkça boylamsal analizlerle desteklenmesi önerilmektedir.

Fatma Nur ARI, Gizem KARASU, Yağmur AYCAN, Dr. Öğr. Üyesi Atilla ÖZDEMİR