Bildiri: TYMM Matematik Öğretim Programında İstatistiksel Okuryazarlık: Öğretmen Algıları Üzerine Bir Analiz

Özet

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) Matematik Dersi Öğretim Programı kapsamında yer alan istatistik ve olasılık temalarına yönelik ilkokul sınıf öğretmenleri ile ortaokul ve lise matematik öğretmenlerinin algılarını incelemektir. Nitel araştırma yöntemi benimsenen bu araştırmada, durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, kartopu örnekleme yöntemiyle seçilmiş ve katılımcı belirleme süreci araştırmada veri doygunluğu sağlanana kadar devam etmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formları ile elde edilen veriler, içerik analizi tekniği ile incelenmiştir. Analiz sürecinin güvenirliğini sağlamak amacıyla veriler iki araştırmacı tarafından bağımsız olarak kodlanmış, Miles ve Huberman’ın güvenirlik formülü kullanılarak ilk oturumda kodlayıcılar arası uyuşma oranı %85 olarak hesaplanmıştır. Ardından araştırmacılar bir araya gelerek görüş ayrılığı yaşanan kodlar üzerinde tartışmış ve nihai kodlamada %100 uyum sağlanarak temalar oluşturulmuştur.

Söz konusu çalışma, nitel bir durum çalışması deseniyle ve kartopu örnekleme yöntemiyle belirlenen sınırlı bir katılımcı grubuyla yürütülmüştür. Elde edilen veriler, katılımcı öğretmenlerin bireysel deneyimleri ve TYMM’nin uygulama sürecindeki ilk izlenimleriyle sınırlı olup genel bir yargıdan ziyade derinlemesine bir kesit sunmaktadır. Bu kapsamda değerlendirilen görüşmeler sonucunda, öğretmenlerin istatistiksel okuryazarlık algılarının ve pedagojik yaklaşımlarının görev yaptıkları eğitim kademesine göre belirli nüanslarla farklılaştığı gözlenmiştir. İlkokul kademesinde öğretmenlerin veriyi somutlaştırma ve günlük yaşamla ilişkilendirme hassasiyeti gösterdikleri dikkati çekmektedir. Ortaokul düzeyinde Büyük Sayılar Yasası gibi temel olasılık ilişkilerinin kavramsal düzeyde ön plana çıktığı, ancak yeni müfredat bileşenlerine yönelik farklı tutumların sergilendiği izlenmiştir. Lise kademesinde ise öğretimin akademik hedeflere paralel olarak formül ve sınav odaklı pragmatik bir zemine kayabildiği, buna karşın olasılık kavramının limit ve integral gibi ileri düzey bağlamlarla ilişkilendirildiği görülmüştür. Ayrıca, lise öğretmenlerinin veri kaynaklarının güvenirliğine ve araştırmacı niyetine yönelik daha sorgulayıcı bir eleştirel tavır içinde oldukları düşünülmektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında, lise düzeyindeki formül odaklı yaklaşımın yerini bağlamsal ve eleştirel veri okuryazarlığına bırakması için uygulamalı atölyeler düzenlenmesi, ortaokul müfredatına yeni giren kök-yaprak gibi araçların pedagojik değerinin net aktarılması için materyallerin zenginleştirilmesi önerilmektedir. Ayrıca ortaya çıkan algı farklılıklarının nedenlerini inceleyecek karma yöntemli boylamsal çalışmaların yapılması ve öğretmenlerin stratejilerini paylaşabilecekleri etkileşim platformlarının oluşturulması tavsiye edilmektedir.

Gönül Nisa BİLAL, Dr. Öğr. Üyesi Atilla ÖZDEMİR