Bildiri: Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Bilimin Doğasına Yönelik İnanışları Ve Bilimsel Okuryazarlık Becerileri İle Sözde Bilimsel İddialara Bakış Açıları Arasındaki İlişki

Özet

İnsanların var oldukları dönemden itibaren sahip oldukları doğaya uyum sağlama ve doğayı kontrol etme arzusu, insanların bilgiyi güç olarak görüp ona ulaşma yollarını aramalarını sağlamış bu da bilimin doğuş sürecini oluşturmuştur (Kirman Çetinkaya, 2013). Bilimin bu tarihsel süreç içerisinde teknoloji ile entegre olarak hızla gelişmesi günümüzde insanların bilgiye ulaşmalarını, bilgiyi üretmelerini ve bu bilgileri büyük kitlelere kolaylıkla yayabilmelerinin önünü açmıştır (Atasoy, 2020). Bilimsel bilgi olabilme kriterlerini taşımamasına rağmen kendini bilimsel bilgi şemsiyesi altında tutan iddialar sözde- bilimsel olarak adlandırılır (Turgut vd., 2016). Sözde- bilimsel iddiaların yıkıcı etkilerinden toplumu koruyabilmek için bilimsel bilgi ile sözde bilimsel iddialar arasındaki farkı kavrayabilen, bilimin doğası inanışları yüksek, eleştiren ve sorgulama yapabilen bilimsel okuryazarlığı yüksek bireylere ihtiyaç duyulmaktadır (Çalışkan vd., 2023). Bilimsel okuryazar olan bireylerden çevresinde olup bitenleri anlayabilme, bilim ile sözde bilimi ayırt edebilme, çeşitli önermeleri bilimsel zeminde tartışabilme gibi özellikler beklenir bu bağlamda bireylerin bilimin doğası hakkında da bilgi sahibi olmaları gerekir (Turgut vd., 2016). Bu da bireylerin bilimsel okuryazarlık becerileri ve bilimin doğası inanışları bakımından eğitilmelerini gerektirir. Topluma bireyleri kazandıracak olan öğretmenlerin bilimin doğasını anlayan, eleştiren, bilimsel okuryazarlık becerisi yüksek olarak yetiştirilmesi önem arz etmektedir. (Kirman Çetinkaya, 2013). Bu bağlamda yapılacak araştırmada fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimin doğasına yönelik inanışları ve bilimsel okuryazarlık becerileri ile sözde bilimsel iddialara bakış açıları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Söz konusu araştırma nicel paradigma ile yürütülmüştür. Nicel paradigma, objektif, nedensel, test edilebilir veriler elde eden ve bu verilerle genellenebilir sonuçlara ulaşmayı hedefleyen bir yaklaşımdır. Tercih edilen paradigma ışığında değişkenler arasındaki ilişkiyi inceleyebilmek için ilişkisel tarama desen söz konusu araştırmanın deseni olarak seçilmiştir. Araştırmanın örneklemini 2025-2026 yılında Süleyman Demirel Üniversitesi eğitim fakültesinde 4. Sınıf fen bilimleri öğretmen adayları oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Çetinkaya, Taşar (2018) tarafından geliştirilen “Sözde- Bilim İnanış Ölçeği, Özcan, Turgut (2014) tarafından geliştirilen “Bilimin Doğası İnanışları Ölçeği” ve Gormally vd. (2012) tarafından geliştirilen ve Kalyon Şahin (2020) tarafından Türkçeye uyarlanan “Bilimsel Okuryazarlık Becerileri Testi kullanılacaktır. Elde edilen veriler SPSS paket programı kullanılarak analiz edilecek ve ilgili değişkenler arasındaki ilişkinin mahiyeti belirlenecektir.

Ceren ÇELİK, Prof. Dr. Halil TURGUT